กาลามสูตร เชื่ออะไรดี ในยุคที่ข้อมูลท่วมหัว

เช้านี้ผมเปิด feed แล้วเจอบทความว่า "กาแฟดีต่อสุขภาพ" แต่เมื่อวานก็เจออีกอันว่า "กาแฟทำลายลำไส้" คนละเจ้า คนละแหล่ง แต่ต่างก็มีงานวิจัยอ้างอิงทั้งคู่

ผมก็แบบ... แล้วจะเชื่ออะไรดีวะ?

ตอนผมได้ยินเรื่อง กาลามสูตร ครั้งแรก ก็รู้สึกว่ามันตอบคำถามนี้ได้ดีมาก

กาลามสูตรเป็นพระสูตรในพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าสอนชาวกาลามะที่กำลังสับสน เพราะมีนักบวชและอาจารย์หลายคนมาสอนต่างกัน แต่ละคนก็บอกว่าคำสอนของตัวเองถูก ของคนอื่นผิด

พระพุทธเจ้าไม่ได้บอกว่า "เชื่อฉันสิ" แต่บอกว่า อย่าเพิ่งเชื่อ เพราะเหตุเหล่านี้

• ได้ยินมาว่าอย่างนั้น (เขาว่ากัน)
• ทำกันมาตั้งนานแล้ว (tradition บอก)
• มีข่าวลือว่าแบบนั้น
• มันเขียนอยู่ในตำรา
• ฟังดูสมเหตุสมผลดี
• เพราะเราชอบแนวคิดนั้นอยู่แล้ว
• คนพูดดูน่าเชื่อถือ
• ครูบาอาจารย์เราสอนมา

ทั้งหมดนี้ ไม่ใช่เหตุผลพอที่จะเชื่อ

แล้วเชื่ออะไรได้?

พระพุทธเจ้าบอกว่า ให้ถามตัวเองว่า

"สิ่งนี้ดีงามไหม? ทำแล้วเป็นประโยชน์ต่อตัวเองและคนอื่นไหม? ผู้รู้สรรเสริญไหม?"

ถ้าตอบว่าใช่ ก็รับไว้ปฏิบัติ ถ้าตอบว่าไม่ ก็วางลง

ฟังดูง่ายมาก แต่ลองทำดูแล้วจะรู้ว่ามันต้องใช้การสังเกตตัวเองอยู่ตลอด

ใช้กับชีวิตประจำวัน

ผมลองเอาหลักนี้มาใช้กับสิ่งเล็กๆ ในชีวิตก่อน

ตัวอย่างเช่น มีคนแนะนำให้ตื่นเช้า 5 โมงเช้าทุกวัน บอกว่า "คนประสบความสำเร็จทุกคนทำ" ถ้าใช้กาลามสูตร ผมก็จะไม่เชื่อทันที แต่ลองทำดูสักพัก แล้วสังเกตว่ามันดีกับชีวิตผมจริงไหม? ถ้าใช่ก็ทำต่อ ถ้าไม่ใช่ก็ไม่ต้องฝืน

หรืออย่างข่าวที่ viral แทนที่จะ share ทันที ก็หยุดถามก่อนว่าเรารู้จริงๆ หรือแค่รู้สึกว่าน่าจะจริง?

หลักของกาลามสูตรไม่ได้บอกให้ไม่เชื่ออะไรเลย แต่บอกให้ เชื่ออย่างมีสติ รับฟังได้ แต่กรองผ่านประสบการณ์และการสังเกตของตัวเอง ไม่ใช่แค่เพราะมีคนดังพูด หรือเพราะเขียนไว้ในหนังสือขายดี

ในยุคที่ข้อมูลมันท่วมหัวขนาดนี้ ผมว่ามันเป็นหลักที่เอาไว้ทบทวนตัวเองได้บ่อยๆ เลย